1.

Haba adalah suatu bentuk tenaga.

2.

Objek yang menerima tenaga haba akan menjadi panas.

3.

Haba boleh mengalir dari objek yang panas kepada objek yang sejuk.

4.

Sumber tenaga haba utama bagi Bumi ialah Matahari.

5.

Tanpa tenaga haba dari Matahari, Bumi akan menjadi terlalu sejuk dan tidak sesuai untuk didiami oleh hidupan.

6.

Sumber-sumber lain tenaga haba termasuklah daripada pembakaran bahan dan tenaga elektrik.

7.

Tenaga haba juga boleh mengubah keadaan fizikal bahan.

8.

Apabila sesuatu bahan dipanaskan, bahan itu akan mengembang dan bertambah saiznya.

9.

Apabila sesuatu bahan disejukkan, bahan itu akan mengecut dan berkurang saiznya.

1.

Pepejal akan mengembang apabila dipanaskan dan mengecut apabila disejukkan. Namun begitu, pengembangan dan pengecutan pepejal tidak melibatkan perubahan yang besar dan sukar dikesan oleh mata kasar.

2.

Contoh pengembangan pepejal:

Penutup botol (logam) yang ketat boleh dibuka dengan mudah dengan memanaskan penutup itu. Apabila penutup dipanaskan, ia akan memgembang dan bertambah saiznya. Ini membolehkan penutup itu dibuka dengan senang.

3.

Aplikasi pengembangan dan pengecutan pepejal

i.

Celah-celah pada landasan kereta api di bahagian penyambungannya bertujuan untuk mengelakkan landasan besi membengkok apabila mengembang pada hari panas.

ii.

Kabel telefon dan kabel elektrik dipasang kendur sedikit di antara tiang. Ini bertujuan untuk mengelakkan kabel menjadi tegang dan putus pada waktu malam yang lebih sejuk.

1.

Cecair juga mengembang apabila dipanaskan dan mengecut apabila disejukkan.

2.

Pengembangan dan pengecutan cecair adalah lebih banyak daripada pepejal.

3.

Aplikasi pengembangan dan pengecutan cecair

Pengembangan dan pengecutan merkuri (raksa) dalam termometer membolehkan kita menyukat suhu sesuatu bahan.

1.

Seperti pepejal dan cecair, gas juga boleh mengembang dan mengecut.

2.

Pengembangan dan pengecutan dalam gas adalah paling banyak berbanding pepejal dan cecair.

3.

Aplikasi pengembangan gas

Dalam industri membuat roti, gas karbon dioksida hasil daripada penapaian yis (ragi) mengembang apabila adunan roti dipanaskan. Ini akan menaikkan adunan roti.

1.

(a)

Apa yang berlaku kepada ketulan ais apabila dipanaskan?

_______________________________________________________

(b)

Apa yang menyebabkan kejadian ini?

_______________________________________________________

(c)

Bagaimanakah cara untuk menukarkan air menjadi ais semula?

_______________________________________________________

(d)

Namakan proses perubahan rupa bentuk bahan yang berlaku di (a).

_______________________________________________________

2.

(a)

Masukkan bebola besi  ke dalam gelang. Adakah bebolabesi  itu dapat masuk melalui gelang?

_______________________________________________________

(b)

Panaskan bebola besi selama beberapa minit. Cuba masukkan bebolabesi ke dalam gelang sekali lagi.

Adakah bebola besi itu dapat masuk melalui gelang? Mengapa?

_______________________________________________________

(c)

Biarkan bebola besi menjadi sejuk. Cuba masukkan bebola besi melalui gelang sekali lagi. Catatkan pemerhatian anda.

_______________________________________________________

(d)

Apakah kesimpulan yang boleh dibuat berdasarkan aktiviti ini?

_______________________________________________________

(e)

Bagaimana anda dapat mengaplikasikan konsep berkaitan tenaga haba ini dalam kehidupan seharian?

_______________________________________________________

3.

(a)

Masukkan kelalang ke dalam air panas. Apa yang berlaku kepada aras air dalam tiub kaca?

_______________________________________________________

(b)

Terangkan fenomena ini.

_______________________________________________________

(c)

Ramalkan apa yang akan berlaku apabila kelalang dimasukkan ke dalam air sejuk.

_______________________________________________________

4.

(a)

Masukkan botol dalam air panas. Perhatikan apa yang berlaku kepada belon.

_______________________________________________________

(b)

Apakah inferens yang boleh dibuat daripada aktiviti di(a)?

_______________________________________________________

(c)

Bagaimana konsep yang terlibat dalam aktiviti ini boleh diaplikasikan dalam industri atau kehidupan seharian?

_______________________________________________________

(d)

_______________________________________________________

(e)

_______________________________________________________

A.

Isikan tempat kosong dengan perkataan yang sesuai daripada senarai perkataan berikut.

panas

tenaga

haba

sejuk

mengembang

tenaga elektrik

mengecut

1.

Haba merupakan suatu bentuk bentuk  ____________________ .

2.

Antara sumber-sumber haba ialah Matahari, pembakaran bahan dan  ____________________ .

3.

Bahan ____________________ apabila dipanaskan dan ____________________ apabila disejukkan.

4.

Objek yang panas akan membebaskan ____________________ .

5.

Haba mengalir dari objek yang ____________________ ke objek yang ____________________ .

B.

Jawab soalan yang berikut.

1.

Kaji jadual di bawah  dan jawab soalan-soalan berikutnya.

Masa (minit)

0

2

4

6

8

10

Suhu air (^oC)

80

65

52

42

37

35

Jadual di atas diperoleh dalam satu eksperimen. Dalam eksperimen ini, suhu air panas dalam sebuah bikar yang terdedah disukat pada sela masa tertentu.

(a)

Namakan alat yang boleh digunakan untuk menyukat suhu seperti dalam eskperimen ini.

_______________________________________________________

(b)

Berdasarkan keputusan dalam jadual di atas, apakah inferens yang boleh dibuat?

_______________________________________________________

(c)

Namakan:

(d)

i.

pemboleh ubah yang dimanipulasikan.

___________________________________________________

ii.

pemboleh ubah yang bergerak balas.

___________________________________________________

(d)

Cadangkan dua cara untuk memperlahankan penurunan suhu.

i.            ____________________________________________________

ii.            ____________________________________________________

A:

1.

tenaga

4.

haba

2.

tenaga elektrik

5.

panas, sejuk

3.

mengembang, mengecut

B:

(a)

termometer

(b)

Suhu air menurun kerana tenaga haba daripada air panas terbebas ke persekitaran menyebabkan air itu semakin sejuk.

(c)

i.

masa (minit)

ii.

suhu air (0 ^oC)

(d)

i.

Menutup bikar dengan bahan penebat haba seperti kayu/kapas

ii.

Melapik bikar dengan bahan penebat haba seperti kayu